Bước vào giai đoạn xả nhụy và chạy trái, ám ảnh lớn nhất của nhà vườn là hiện tượng sầu riêng rụng trái non hàng loạt. Đặc biệt trong bối cảnh thời tiết nắng nóng xen kẽ mưa dông cực đoan, trái rụng xanh gốc không chỉ làm giảm năng suất mà còn ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý của người trồng. Đâu là nguyên nhân thực sự và làm thế nào để chặn đứng tình trạng sầu riêng rụng trái non hàng loạt? Cùng Ngọc Tùng tìm hiểu nguyên nhân và cách xử lý trong bài viết dưới đây.
Top 4 nguyên nhân khiến sầu riêng rụng trái non
Sầu riêng rụng trái non không phải lúc nào cũng là cây bị bệnh, có trường hợp rụng lý lý cũng có tình trạng rụng do sốc nhiệt, dưới đây là 4 nguyên nhân chính khiến sầu riêng bị rụng trái non:
1. Sốc môi trường (Sốc nhiệt và Sốc nước)
- Sốc nhiệt: Nắng nóng gay gắt kéo dài làm tế bào biểu bì bị “stress nhiệt”, khí khổng đóng chặt. Nhiệt độ cao kích thích cây tiết ra hormone lão hóa Ethylene làm hình thành tầng rời ở cuống, dẫn đến sầu riêng bị rụng trái non hàng loạt.
- Sốc nước: Đang hạn hán bỗng mưa dông xối xả, lượng nước dồi dào và lượng Đạm trong nước mưa làm thay đổi đột ngột C/N, khiến rễ hút nước ồ ạt, kích thích rễ phát triển. Ruột trái trương nở tốc độ cao nhưng vỏ gai không co giãn kịp, dẫn đến nứt gai, nứt cuống từ đó gây ra tình trạng rụng trái non hàng loạt trên sầu riêng.
2. Cạnh tranh dinh dưỡng (Hiện tượng đi đọt)
Hiện tượng sầu riêng đi đọt rụng trái non là khi sầu riêng “đi đọt” lúc đang mang trái non, chồi non sẽ tiết ra hormone sinh trưởng Auxin và Gibberellin mạnh mẽ, kéo toàn bộ dinh dưỡng lên ngọn. Trái non bị “bỏ đói” sẽ lập tức suy yếu, tầng rời lỏng lẻo và dẫn đến sầu riêng rụng trái non và gây thiệt hại lớn.
3. Thiếu hụt dinh dưỡng vi lượng (Canxi, Bo)
Bo quyết định sức sống của ống phấn, trong khi Canxi là “lớp xi măng” cấu tạo nên vách tế bào. Thiếu hụt Canxi khiến cấu trúc tầng rời ở cuống sầu riêng vô cùng yếu ớt, giòn và dễ gãy khi có tác động từ gió mưa.
4. Nấm bệnh tấn công gây rụng trái non sầu riêng
Khi thời tiết giao mùa là điều kiện lý tưởng cho rệp sáp, sâu đục trái và nhện đỏ sinh sôi. Rệp sáp, sâu đục trái tấn công kẽ rốn trái, cuống trái… Trong khi đó, nhện đỏ tấn công dàn lá làm giảm khả năng quang hợp, khiến cây suy yếu không đủ sức nuôi trái. Đồng thời tạo vết thương hở cho nấm Phytophthora và Colletotrichum (thán thư) xâm nhập gây thối cuống, thối trái non. Đây cũng là một trong những nguyên gây ra tình trạng sầu riêng bị rụng trái non.
Phân biệt rụng trái sinh lý và rụng bất thường ở sầu riêng
Theo nghiên cứu từ các trung tâm nông nghiệp, sầu riêng ra hoa rất nhiều nhưng tỷ lệ đậu trái hữu hiệu chỉ chiếm một phần nhỏ. Nhà vườn cần tỉnh táo phân biệt 2 dạng rụng trái để có hướng xử lý đúng đắn:
- Rụng sinh lý: Là cơ chế “tự vệ” và chọn lọc tự nhiên của cây. Cây tự đào thải bớt trái đèo đẹt, méo mó qua 2-3 đợt rụng chính để nhường dinh dưỡng nuôi trái khỏe. Trái rụng thường nhỏ, cuống vàng và teo tóp.
- Rụng bất thường (Bệnh lý/Môi trường): Tỷ lệ rụng vượt mức kiểm soát (trên 50%), trái lớn vẫn rụng, rụng cuống xanh, nứt cuống. Tình trạng này thường đi kèm với biểu hiện cây bung đọt non hoặc khô cháy lá do sốc nhiệt. Sầu riêng rụng trái non với tỷ lệ cao. Đây là lúc bắt buộc phải can thiệp kỹ thuật ngay lập tức.
Việc xác định đúng tình trạng của vườn là bước đầu tiên để có hướng xử lý tiết kiệm và hiệu quả. Bà con có thể quan sát dựa trên bảng so sánh dưới đây:
| Đặc điểm | Rụng sinh lý | Rụng bất thường (Cần xử lý) |
| Nguyên nhân | Do cây tự đào thải để tập trung dinh dưỡng nuôi các trái khỏe, đẹp. | Do sốc thời tiết (nhiệt, nước), đi đọt non, thiếu dinh dưỡng hoặc dịch hại. |
| Biểu hiện | Trái rụng rải rác, thường là trái nhỏ, méo mó, đèo đẹt. | Trái rụng hàng loạt, rụng cả trái lớn và trái có hình dáng đẹp. |
| Tình trạng cuống | Cuống trái thường teo tóp, màu vàng khô tự nhiên. | Cuống còn tươi xanh nhưng bị nứt hoặc hình thành tầng rời đột ngột. |
| Mức độ nguy hại | Bình thường, giúp cây duy trì lực bền. | Nguy hiểm, có thể gây mất trắng năng suất nếu không can thiệp kịp thời. |
Cách xử lý và chống rụng trái non sầu riêng
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến rụng trái non sầu riêng, mỗi nguyên nhân gây rụng trái sẽ cần một giải pháp kỹ thuật, dinh dưỡng đặc thù và thuốc chống rụng trái non sầu riêng để bảo vệ tối đa năng suất.
Chống rụng trái sầu riêng khi bị sốc nhiệt, sốc nước
Khi thời tiết cực đoan (nắng nóng gay gắt kết hợp mưa dông), ưu tiên hàng đầu là phải hạ nhiệt tế bào và gia cố tầng rời ngay lập tức.
Khuyến cáo áp dụng bộ 3 sản phẩm phun lên trái, cuống trái (Liều lượng cho 1 phuy 200 lít nước): ALCYGOL Z2M (250ml) + SANMARU 4.5+35OM (150ml) + GUARDPRO (20ml)
- ALCYGOL Z2M: Cung cấp tinh chất tảo biển xứ lạnh và vi lượng (Kẽm 28.000 ppm, Mangan 30.000 ppm) giúp giải nhiệt chống sốc, hạ nhiệt tế bào nhanh chóng, giải “stress nhiệt” tức thì. Không chứa đạm tự do, an toàn không kích đi đọt.
- SANMARU 4.5+35OM: Canxi hữu cơ Sanmaru bổ sung Canxi hữu cơ (3.5%) tạo vách Calcium Pectate vững chắc, gia cố tầng rời, chống phân hủy cuống. Dạng Amino Collagen cực mát giúp tăng đàn hồi vỏ gai, chống nứt gai do sốc nước.
- GUARDPRO: Siêu phụ trợ chứa 85% Polyalkyleneoxide modified heptamethyltrisiloxane, giúp bám dính chống rửa trôi cực mạnh chỉ sau 10-15 phút, loang trải và thẩm thấu sâu dung dịch vào tận kẽ rốn trái.
Giải pháp quản lý đọt non (Xử lý tình trạng cạnh tranh dinh dưỡng)
Tùy thuộc vào lực cây và tình trạng vườn, nhà vườn có thể lựa chọn một trong hai phương pháp sau để tránh tình trạng rụng trái non sầu riêng do đi đọt:
Cách 1: Kỹ thuật Chặn đọt (Dành cho cây sung mãn, đọt đi hỗn)
Khi đọt non phóng quá mạnh, cần dùng biện pháp mạnh để ép lá già nhanh, ngừng vươn lóng. 👉 Giải pháp: tùy mức độ mà xử lý TUNGVIL 5SC / T-SUPERNEW 350EC + MKP, phun lên đọt bên ngoài tán, tránh phun trái
Kết hợp lượng Lân và Kali cao từ phân bón MKP cùng TUNGVIL 5SC. Với đặc tính chứa hoạt chất Hexaconazole (50g/lít), TUNGVIL 5SC ngoài chức năng phòng trị phổ rộng các loại nấm bệnh, khi ứng dụng ở liều cao còn tạo cơ chế ức chế sinh trưởng. Sự kết hợp này giúp lá non chuyển lụa cấp tốc, dày lá, xanh cứng, chặn đứng hoàn toàn quá trình phóng đọt để dồn dinh dưỡng nuôi trái tránh đươc tình trạng sầu riêng rụng trái non.
Cách 2: Kỹ thuật Dìu đọt (Muốn nuôi đọt song song nuôi trái)
Kỹ thuật này đòi hỏi sự khéo léo để đọt vẫn phát triển nhưng lá phải mở nhanh, không rút kiệt dinh dưỡng của trái. 👉 Giải pháp: TUNG HT 8-30-30+TE + TUNGVIL 5SC + GUARDPRO, phun lên đọt bên ngoài tán, tránh phun trái.
TUNG HT 8-30-30+TE sở hữu tỷ lệ Lân và Kali hữu hiệu cao (đều đạt 30%), giúp lá non mở nhanh, cứng cáp và mau trưởng thành. Lượng Đạm 8% vừa đủ duy trì sinh lực đọt. Việc phối hợp cùng một tỷ lệ vừa phải của TUNGVIL 5SC sẽ giúp quản lý độ vươn của lóng (lóng ngắn, mập đọt), đồng thời bảo vệ lá non khỏi sự tấn công của nấm bệnh, giúp dìu đọt an toàn mà trái non vẫn lớn đều.
Bài viết liên quan: Cách trị dứt điểm bệnh nứt thân xì mủ sầu riêng giai đoạn mùa mưa
Lưu ý trong kỹ thuật canh để hạn chế rụng trái non sầu riêng
- Quản lý nước “thuận tự nhiên”: Tưới đều đặn cách 2-3 ngày. Giữ độ ẩm đất ổn định. Tránh tuyệt đối việc để đất khô nứt nẻ rồi mới tưới đẫm ngập gốc, vì điều này sẽ gây đứt rễ cám và đẩy cây vào trạng thái sốc nước trầm trọng.
- Phòng trừ dịch hại: Định kỳ kiểm tra rệp sáp, nhện đỏ để phun thuốc phòng trừ, bảo vệ bộ lá và rốn trái khỏe mạnh.
Quản lý sầu riêng rụng trái non là một cuộc chiến đòi hỏi nhà vườn phải cực kỳ nhạy bén với thời tiết và sinh lý cây trồng. Áp dụng chuẩn xác các phác đồ dinh dưỡng và quản lý đọt đúng thời điểm chính là tấm khiên vững chắc nhất, bảo vệ trọn vẹn năng suất cho vườn sầu riêng của bà con. Hy vọng với bài viết trên Ngọc Tùng đã giúp bà con có thêm những kiến thức và kinh nghiệm trong vấn để quản lý sầu riêng bị rụng trái non khi mùa mưa.